میزگرد ادوار جنبش دانشجویی با موضوع «ایده‌پردازی عملیاتی جنبش دانشجویی در مسئله حجاب» به همت نشریه حوزه زنان «تعادل» در دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار شد. این برنامه با عنوان «بازنده کیست؟» و با حضور جمعی از فعالان ادوار تشکل‌های دانشجویی، به بررسی نقش و ظرفیت‌های جنبش دانشجویی در مواجهه با مسئله حجاب و چگونگی تبیین ضرورت حجاب برای دختران اختصاص داشت.
در این نشست، محمدزاده از ادوار اتحادیه جامعه اسلامی دانشجویان، مصفا و اسدی مومنی از ادوار اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان مستقل و وفاداران از ادوار بسیج دانشجویی حضور داشتند و به بیان دیدگاه‌های خود درباره ابعاد مختلف این مسئله پرداختند.
محمدزاده در بخشی از صحبت‌های خود با اشاره به فاصله میان قانون تا واقعیت گفت: وقتی مدل قانون‌گذاری ما از حد معمول به یک حالت آرمانی تبدیل می‌شود، در چنین جامعه‌ای چه اتفاقی رخ می‌دهد؟ در این جامعه یک امری به نام حجاب در آن وسط مثله می‌شود و به نقش خانواده، حاکمیت، آموزش عالی و آموزش‌وپرورش توجه نمی‌شود. هر قانون مقدمه و مؤخره‌ای دارد و یک مسئله تک‌فاکتوری و تک‌عاملیتی نیست.
مصفا نیز با تأکید بر تفاوت کار فرهنگی اظهار داشت: اسلوب قانون‌گذاری بدین صورت است که شما دارید در آن برای یک‌سری هنجارها قواعدی تنظیم می‌کنید. برای اینکه آن قواعد اجرا بشود، یک‌سری جرم‌انگاری‌هایی انجام می‌شود و مجازات‌هایی تعیین می‌شود. قانون‌گذار وظیفه‌اش قانون‌گذاری است و وزارت فرهنگ و ارشاد وظیفه کار فرهنگی را دارد.
وی افزود: ما معتقدیم مسئله حجاب باید یک‌سری حدومرزهایی داشته باشد. نه فقط در کشور ما و در جمهوری اسلامی، بلکه در هر ساختار سیاسی دیگری همچنین چیزی وجود دارد. فرانسه خودش را مهد آزادی می‌داند. اما یک خانم محجبه در آنجا حق تحصیلات دانشگاهی در فرانسه ندارد و از دانشگاه اخراج می‌شود. پس حدومرز پوشش در همه جای جهان اصول و قواعدی دارد. بنابراین در جمهوری اسلامی هم ما برای حجاب و پوشش قواعدی داریم.
این فعال دانشجویی عنوان کرد: مسئله‌مان مسئله چادر روی سر خانم‌ها هم نیست. همچنین چیزی نه از ابتدایش بوده و نه در حال حاضر چنین توقعی وجود دارد. توقع ما توقع یک پوشش معقولی بوده است. این پوشش معقول الان وجود ندارد. البته از آن طرف کار فرهنگی متناسب با قانون حجاب نیز انجام نشده است و در مقابل، دشمن شما خیلی با ظرافت وارد شده و کار کرده است.
مصفا گفت: اگر در این ۴۷ سال حتی با دور کند کار فرهنگی می‌کردیم، بالاخره الان می‌توانستیم چیزی برداشت کنیم. ما باید کار می‌کردیم، اما متأسفانه تلاش نکردیم و کار درست فرهنگی انجام ندادیم. در مسئله حجاب قانون‌گذار به‌درستی وظیفه خود را انجام داده است؛ اما آن کسی که متولی کار فرهنگی بوده است، کار خود را درست انجام نداده است.
وی ادامه داد: بنابراین مشکل از قانون‌گذار نیست. بلکه مشکل از کسی است که باید کار فرهنگی می‌کرده است و نکرده است. من مقصر این مسئله را اول از همه خودم می‌دانم و بعد از آن تمام افرادی که در این ۴۷ سال مسئولیت کار فرهنگی را داشته‌اند. واقعاً کاری نکرده‌اند. یعنی بزرگواران نه‌تنها کاری نکرده‌اند، بلکه گاهی اوقات در جهت مخالف نیز حرکت کرده‌اند. مثلاً شما وقتی فضای سینما را نگاه می‌کنید، با خود می‌گویید که چطور می‌شود ناهنجاری‌های سینما کنترل نشود؟ الان چرا نمی‌توانند کنترل بکنند؟ شما نگاه کنید سینمای خانگی دارد چه چیزی را ترویج می‌کند و به سمت چه فضایی می‌رود؟ خب این‌ها بسترهای تبلیغی بوده که در دست جمهوری اسلامی بوده است. الان در فضای تبلیغی کشور نه‌تنها کاری انجام نمی‌شود، بلکه در جهت منفی کار صورت می‌گیرد.
اسدی مومنی به بیان دیدگاه‌های خود درباره لزوم اجرای قانون پرداخت و اشاره کرد: اگر بحث بر سر این است که در حوزه عفاف و حجاب قانون نداشته باشیم، خب برای دزدی و اختلاس هم نباید قانون داشته باشیم. شاید از این منظر که قانون حد و حدود حجاب را مشخص نکرده است، نقد وجود داشته باشد، ولی در رابطه با برخورد قانونی نه‌تنها نقد وارد نیست، بلکه باید چرایی کم‌کاری در این حوزه بررسی بشود.
وی افزود: ما یک قانون در حوزه عفاف و حجاب داریم. ولی چیزی که اکنون در جامعه شاهدش هستیم، بی‌بندوباری صرف است. به عقیده من در یک بازه زمانی در حوزه عفاف و حجاب کم‌کاری صورت گرفت و وقتی این کم‌کاری اتفاق افتاد، امثال من ترسیدند که بیایند در این زمینه حرف بزنند و موضع بگیرند. الان اگر من خودم به‌عنوان یک خانم چادری داخل جامعه بروم و حتی نخواهم در مورد حجاب خانم‌ها اظهار نظر کنم، باز تحت فشار قرار می‌گیرم.
وفاداران با اشاره به نسبت عرف و قانون عنوان کرد: جامعه‌شناسان یک جمله‌ای دارند که می‌گویند «جامعه خودتنظیم‌گر است». وقتی شما در جامعه‌ای در یک مسیر خطی پیش می‌روید، با فرض اینکه در آن جامعه نیروهای هم‌افزا و متضاد هم وجود دارند، این‌ها با هم برهم‌کنش می‌کنند و به یک تعادلی می‌رسند. ما در مسئله حجاب با دو موضوع مواجه هستیم: قانون‌گذاری و عرف.
وی اظهار داشت: جامعه‌شناسان بزرگوار یک جمله دیگری هم دارند که می‌گویند «عرف و فرهنگ از قانون استقلال دارند». بنابراین وقتی بحث قانون‌گذاری در حوزه عفاف و حجاب پیش می‌آید، این جامعه‌شناسان اذعان دارند که باید ببینیم عرف چه می‌گوید و اگر شما با بعضی کسانی که در مورد قانون حجاب انتقاداتی دارند گفت‌وگو کرده باشید، یکی از نکاتی که بیان می‌کنند این است که این قانون در فلان استان قابل اجرا نیست. یعنی برای مغلطه در چنین موضعی قرار می‌گیرند.
این فعال دانشجویی تاکید کرد: من می‌خواهم از این زاویه به مسئله نگاه کنم که درست است که شاید روی کاغذ و کارهای علمی، عرف مسئله‌ای جدی است و می‌تواند تعیین‌گر باشد. اما ما خیلی وقت است که یک چیزی به اسم تهاجم فرهنگی داریم و درون عرصه جنگ نرم و شناختی و ترکیبی وارد شدیم. در چنین نقطه‌ای، قانون‌گذاری و عرف باید به هم کمک کنند تا ما بتوانیم با این تهاجم فرهنگی به‌عنوان عنصری مزاحم مقابله بکنیم.
وفاداران گفت: بنابراین چون ما با یک هجوم سازمان‌یافته در عرصه فرهنگ و عرفمان طرف هستیم و به خاطر چیزهای زیادی که در فرهنگ جامعه ریخته‌اند و آن را هم زده‌اند، بعضی افراد می‌بینند این قانون حجاب هیچ نسبتی با فرهنگ شخصی، خانوادگی و اجتماعی‌شان ندارد. بنابراین با آن مخالفت می‌کنند.
وی افزود: یک نکته دیگری که وجود دارد این است که ما در یک دوره‌ای، یک‌سری ابزارهای تنظیم‌گری در عرفمان داشتیم. مثل مسئولیت اجتماعی، مثل غیرت، مثل خون‌خواهی، مثل احترام به بزرگ‌تر و… . این‌ها هم متأسفانه در جامعه ما کمرنگ شده است و ربطی به مذهبی یا غیرمذهبی بودن افراد هم ندارد. نمی‌گویم قانون نباید باشد. ولی وقتی که همین قانون عفاف و حجاب هم به ثمر برسد و شروع به اجرایی شدن بکند، ما با مسائل جدی دیگری مواجه خواهیم بود. علتش هم همین شبیخون و تهاجم فرهنگی است که ما شاهدش هستیم.
